เมื่อเจ้าตัวน้อยต้องถูกวางยา

การทำฟันในเด็กภายใต้การวางยาสลบคืออะไร?

โดยปกติการทำฟันในเด็กทันตแพทย์จะสามารถให้การรักษาภายใต้การใช้ยาชาเฉพาะที่เป็นส่วนใหญ่ แต่ในบางกรณีหากมีฟันที่ต้องการการรักษาหลายซี่ รวมถึงถ้าผู้ป่วยเป็นเด็กเล็กที่ย่อมไม่ให้ความร่วมมือในการรักษา ทันตแพทย์อาจจำเป็นต้องใช้ผ้าห่อตัวเด็กป้องกันเด็กดิ้นก่อนเพื่อป้องกันอันตราย และผู้ปกครองก็จำเป็นต้องพาบุตรหลานมาทำการรักษาต่อเนื่องหลายครั้ง จนอาจส่งผลให้เกิดความเครียดต่อทั้งตัวผู้ปกครอง และเจ้าตัวน้อยที่อาจมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อการรักษาทางทันตกรรม

ในกรณีนี้ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ท่านนำบุตรหลานมาทำฟันภายใต้การวางยาสลบ ซึ่งทันตแพทย์จะสามารถให้การรักษาฟันได้หลายซี่ในครั้งเดียวโดยที่ตัวเด็กเองจะไม่สามารถจดจำเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในระหว่างการรักษาได้เลย เนื่องจากวิสัญญีแพทย์ (หมอดมยา) จะให้ยาสลบซึ่งอาจเป็นแก็สยาสลบหรือยาสลบชนิดฉีดเข้าเส้นเลือดทำ ทำให้เด็กหลับสนิทตลอดการรักษา

การวางยาสลบมีความเสี่ยงหรือไม่?

วิวัฒนาการทางการแพทย์ในปัจจุบันนั้นพัฒนารุดหน้าไปมาก ทำให้ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงของการวางยาสลบน้อยลง และถือได้ว่ามีความปลอดภัยสูงเมื่อเทียบกับในอดีต แต่อย่างไรก็ตามการนำเด็กมาวางยาสลบก็ยังถือเป็นการเพิ่มความเสี่ยง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเทียบกับการทำฟันภายใต้การใช้ยาชาเฉพาะที่ตามปกติทั่วไป ดังนั้นการที่บุตรหลานของท่านจะต้องทำฟันภายใต้การวางยาสลบ ทันตแพทย์ผู้ให้การรักษาจะแนะนำให้ทำก็ต่อเมื่อมีความจำเป็นและมีข้อบ่งชี้จริงๆ เท่านั้น

เตรียมตัวอย่างไรเมื่อเจ้าตัวน้อยจะต้องถูกวางยาสลบ?

วิสัญญีแพทย์จะทำการประเมินสภาวะสุขภาพโดยรวมของเด็ก และให้คำแนะนำกับผู้ปกครองเพื่อเตรียมบุตรหลานให้พร้อมก่อนเข้ารับการวางยาสลบโดยเฉพาะการงดน้ำงดอาหารในคืนก่อนวันนัด โดยงดรับประทานอาหารรวมถึงนมเป็นเวลาไม่ต่ำกว่า 6 ชั่วโมงก่อนเริ่มวางยาสลบ (แต่อนุโลมให้เด็กเล็กที่ยังทานนมแม่สามารถงดนมแม่ได้ตั้งแต่ 4 ชั่วโมงเป็นต้นไป) ส่วนในสถานพยาบาลบางแห่งอาจอนุญาตให้เด็กดื่มเครื่องดื่มที่เป็นของเหลวใส (ที่ไม่ใช่นม) เช่น น้ำเปล่า น้ำอัดลม น้ำหวาน น้ำผลไม้ที่ไม่มีกากได้ จนถึง 2 ชั่วโมงก่อนเริ่มวางยาสลบ เพื่อไม่ให้เด็กร้องงอแงจากอาการหิวหรือกระหายน้ำ

และนอกจากนี้ควรหมั่นดูแลสุขภาพร่างกายบุตรหลานของท่านให้สมบูรณ์แข็งแรงก่อนถึงนัดทำฟันภายใต้การวางยาสลบ โดยเฉพาะต้องระวังอย่าให้เป็นหวัด หรือมีอาการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ เนื่องจากจะเป็นการเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในขณะวางยาสลบ ซึ่งในกรณีดังกล่าวนี้เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของเจ้าตัวน้อย วิสัญญีแพทย์อาจต้องพิจารณาให้เลื่อนการรักษาออกไปก่อนจนกว่าจะหายดี

ก่อนเริ่มการวางยาสลบหากเจ้าตัวน้อยหวาดกลัวหรือร้องไห้ ต้องทำอย่างไร?

การทำฟันภายใต้การวางสลบมักจะทำในห้องผ่าตัดเนื่องจากต้องอาศัยเครื่องมือพิเศษ ซึ่งผู้ปกครองมักจะได้รับอนุญาตให้อยู่เป็นกำลังใจกับบุตรหลานในห้องผ่าตัดด้วยจนกว่าจะเริ่มหลับ เพราะบรรยากาศและสิ่งแวดล้อมของเครื่องมือและอุปกรณ์ภายในห้องผ่าตัดทำให้ที่นี่เป็นสถานที่ที่น่าหวาดกลัวเสมอสำหรับเด็ก ในบางกรณีวิสัญญีแพทย์อาจสั่งยาคลายกังวลให้เด็กได้รับประทานก่อนจะมาถึงห้องผ่าตัด เพื่อให้เด็กรู้สึกเคลิ้มและไม่หวาดกลัว และหากเจ้าตัวน้อยมีของเล่น หมอน ผ้าห่มหรือตุ๊กตาที่เขาชื่นชอบเป็นพิเศษที่บ้าน ในสถานพยาบาลบางแห่งอาจอนุญาตให้ท่านนำมาด้วยเพื่อวางไว้ข้างตัวให้เด็กได้กอดในขณะที่อยู่หอผู้ป่วย หรือกระทั่งในห้องผ่าตัดก่อนเด็กหลับเพื่อให้เขารู้สึกผ่อนคลาย

จะกลับบ้านได้เมื่อไหร่และมีข้อควรปฏิบัติตัวอย่างไร?

ภายหลังจากการรักษา เด็กจะถูกนำมาพักผ่อนในห้องพักฟื้นเพื่อให้วิสัญญีแพทย์หรือพยาบาลสังเกตอาการ ผู้ปกครองมักจะได้รับอนุญาตให้เข้ามาอยู่เป็นเพื่อนบุตรหลานในห้องพักฟื้นโดยเฉพาะเมื่อเด็กเริ่มตื่นซึ่งท่านอาจพบว่าเด็กแสดงอาการงอแงหรือมึนงงสับสนเนื่องจากฤทธิ์ยาได้เป็นปกติ และจะใช้เวลาอยู่ในห้องพักฟื้นนี้ไม่ต่ำกว่า 1 ชั่วโมงหรือจนกระทั่งเห็นว่าปลอดภัยดี

หากเป็นการรักษาแล้วกลับในวันเดียวกัน วิสัญญีแพทย์หรือพยาบาลจะอธิบายการดูแลรักษา และการเฝ้าระวังอาการที่ท่านต้องรีบนำบุตรหลานกลับที่สถานพยาบาลโดยเร็ว เช่นอาการง่วงซึมมากผิดปกติ อาการหายใจติดขัด อาการเลือดออกจากแผลในปากมากผิดปกติเป็นต้น หากเห็นว่าการปล่อยให้ท่านพาบุตรหลานกลับบ้านอาจมีความเสี่ยง ท่านอาจได้รับคำแนะนำให้นอนสังเกตอาการในโรงพยาบาลต่อจนถึงวันรุ่งขึ้น ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของวิสัญญีแพทย์และทันตแพทย์ผู้ให้การรักษา

นพ.ทพ.สุรภูมิ คลอศิริโรจน์